Waar AI zijn namen vandaan haalt: wat vijftig Nederlandse koopvragen laten zien

Van vijftig vaste Nederlandse koopvragen, voorgelegd aan vijf AI-systemen, bevatte 94 procent van de antwoorden minstens één vergelijkingsplatform. Niet de site van het bedrijf zelf. Dat is de kortste samenvatting van waar AI-zichtbaarheid voor het Nederlandse MKB op dit moment vandaan komt, en het verandert waar je je eerste uren aan besteedt.

Wij hebben de beschikbare metingen over Nederlandse AI-antwoorden naast elkaar gelegd: de Writgo AI-Citatie Index zoals beschreven in Adformatie, het Trustpilot-onderzoek van Seer Interactive over 804.491 antwoorden, de citatie-analyse van Profound over 680 miljoen citaties, en het crawleronderzoek van Writgo over de vijfhonderd populairste .nl-domeinen. Hieronder staat wat die metingen zeggen, met de meetperiode erbij, en aan het eind staat net zo expliciet wat ze niet zeggen.

De uitkomst in drie getallen

1. Het is een platformspel, en dat verschilt sterk per systeem

De Writgo AI-Citatie Index legt maandelijks vijftig vaste Nederlandse koopvragen over tien branches voor aan Google AI Overview, Claude, Gemini, ChatGPT en Perplexity. In de editie van juli 2026 bevatte 94 procent van alle antwoorden minstens één vergelijkingsplatform. Trustoo werd het vaakst genoemd, met zestien aanbevelingen en eenentwintig vragen waarin het als bron werd aangehaald. Daarna volgen Werkspot, Treatwell, ZorgkaartNederland, Fresha en Slimster.

Dat gemiddelde verbergt een groot verschil tussen de systemen. Claude noemde bij 94 procent van de vragen een bedrijf of platform bij naam. Google AI Overview deed dat bij geen enkele vraag.

Voor de praktijk betekent dit dat de vraag “sta ik in AI” geen antwoord heeft zolang je niet zegt in welk systeem. Een installateur die bij Claude onzichtbaar is omdat hij niet op Trustoo staat, kan in Google AI Overview net zo goed onzichtbaar zijn omdat daar helemaal geen namen vallen.

2. ChatGPT is dominant, en dat bepaalt welke bronnen tellen

Welk systeem het zwaarst weegt, is geen smaakkwestie. First Page Sage schat het marktaandeel over juli 2026 op 51,3 procent voor ChatGPT, 27,7 procent voor Gemini en 10,3 procent voor Claude. Dat zijn schattingen op basis van maandelijks actieve gebruikers in de Verenigde Staten, dus lees ze als verhouding en niet als Nederlands marktcijfer.

ChatGPT leunt op andere bronnen dan de rest. Wikipedia levert bijna 48 procent van zijn tien meest geciteerde bronnen. Daarnaast wegen Reddit, LinkedIn en reviewplatforms mee. Google AI Overviews gebruikt vooral de eigen index, YouTube en het Google-bedrijfsprofiel. Perplexity leunt op reviews en communitybronnen.

Dat leidt tot een onaangename conclusie voor wie net een mooie site heeft laten bouwen: voor het systeem dat de helft van je klanten gebruikt, is jouw website zelden de bron. Je entiteitsprofiel, je reviews en wat anderen over je schrijven wegen zwaarder.

3. Reviews zijn de tweede bronlaag, en het verschil is groot

Trustpilot liet Seer Interactive 804.491 AI-antwoorden analyseren, over 1.926 Amerikaanse merken in acht branches, gepubliceerd in mei 2026. Review- en trustsites zijn daarin de op één na meest geciteerde broncategorie, met 14,01 procent van alle citaties, achter algemene webbronnen met 75,96 procent.

Het verschil tussen wel en geen profiel is niet subtiel. Merken zonder reviewprofiel haalden een mediaan van 1 procent. Merken met een minimaal profiel, één tot dertien reviews, kwamen op 53,5 procent. Merken met een actief profiel van ongeveer eenentachtig reviews kwamen op 78,5 procent, en een geoptimaliseerd profiel lag daar nog eens zes procentpunt boven.

Er zit een tweede patroon in dat onderzoek dat vaak wordt overgeslagen: het aandeel reviewbronnen groeit met de koopintentie. Bij oriënterende vragen is het 1,51 procent, bij afwegende vragen 16,24 procent en bij vragen met koopintentie 24,27 procent. Reviews doen er dus juist toe op het moment dat iemand bijna beslist.

Let ook op de kop boven dit onderzoek. Het persbericht vat het samen als een sprong van 1 naar 75 procent. Het onderliggende rapport noemt 78,5 procent voor de actieve groep en 53,5 voor de minimale. Wie het persberichtcijfer overneemt, citeert een afronding en niet de meting.

4. Social media weegt mee, maar zeer ongelijk

Reddit is in aggregatie de meest geciteerde socialebron, met 40,1 procent in een studie van meer dan 150.000 citaties uit juni 2025. Dat gemiddelde is misleidend. Profound analyseerde 680 miljoen citaties en vond dat Reddit 46,7 procent van de tien meest geciteerde bronnen van Perplexity vormt, tegen 21 procent bij Google AI Overviews en 11,3 procent bij ChatGPT. Gemini zit niet in die analyse.

Reddit is bovendien niet stuurbaar en het is volatiel. Het aandeel in ChatGPT-citaties stortte in september 2025 in van ongeveer 60 naar ongeveer 10 procent, herstelde binnen weken, en zakte in augustus 2026 opnieuw met ongeveer 86 procent. Negatief sentiment wordt daarbij iets vaker geciteerd dan positief, 6,1 tegen 5 procent.

LinkedIn is de tweede socialebron en gedraagt zich anders dan marketeers verwachten. Pulse-artikelen krijgen het leeuwendeel van de citaties, feed-posts ongeveer een kwart. Engagement doet vrijwel niets: likes, reacties, emoji en hashtags correleren nagenoeg nul met citatie. Wat wél helpt is inhoud. Technische details verhoogden de citatiekans met 77 procent.

YouTube wordt vooral aangehaald door Perplexity en Google AI Overviews, en is nagenoeg afwezig in ChatGPT. Van de geciteerde video’s is 94 procent long-form, geen Shorts. Kijkersaantallen doen er niet toe: 40,8 procent van de geciteerde video’s had minder dan duizend weergaven. Hoofdstukken en een schone transcriptie zijn de signalen die tellen.

X, Instagram, Facebook en TikTok spelen in citaties een verwaarloosbare rol. Die kanalen dienen bereik en merkopbouw, niet AI-zichtbaarheid.

5. Genoemd worden is voor de meeste bedrijven incidenteel

Dit is de bevinding die het meeste verwachtingsmanagement vraagt. Tussen de Writgo-editie van juni en die van juli verdwenen namen die de maand ervoor nog genoemd werden volledig uit de antwoorden: rijlessen.nl, ThePerfectWedding.nl en Jortt. Alle zevenendertig lokaal geformuleerde koopvragen leverden wel minstens één lokaal bedrijf bij naam op, maar de meeste individuele bedrijven werden precies één keer genoemd.

Voor het gemiddelde MKB-bedrijf is AI-zichtbaarheid dus geen positie die je verovert en vasthoudt, maar iets dat per meting wisselt. Dat heeft twee praktische gevolgen. Eén meting zegt weinig; je hebt herhaling nodig om een patroon te zien. En een bureau dat je een vaste plek belooft, belooft iets wat in de data niet bestaat.

Wat dit per branche betekent

Hieronder staat per branche waar wij op grond van deze metingen zouden beginnen. De laatste kolom is belangrijk: waar staat “inferentie”, daar is de keuze afgeleid uit de Nederlandse marktstructuur en niet uit een gemeten citatie.

Wat je de komende dertig dagen kunt doen

Drie dingen, in deze volgorde, en de eerste kost niets.

Zet de deur open

Controleer of je robots.txt GPTBot, ClaudeBot of Google-Extended blokkeert en haal die blokkades weg. Uit het crawleronderzoek van Writgo van 1 augustus 2026 blijkt dat 21,7 procent van de bereikbare sites uit de vijfhonderd populairste .nl-domeinen minstens één AI-crawler volledig blokkeert. Uitgesplitst: GPTBot bij 16,8 procent, ClaudeBot bij 14,3 procent en Google-Extended bij 13,3 procent. Blokkeren betekent onzichtbaarheid, en in de meeste gevallen is het geen keuze geweest maar een standaardinstelling van een CDN of beveiligingsplug-in die iemand heeft geërfd.

Maak je entiteit kloppend

Richt een volledig Google-bedrijfsprofiel in en verzamel actief reviews. Mik op minimaal ongeveer twintig reviews voordat je verwacht serieus genomen te worden. BrightLocal meet dat inmiddels ongeveer de helft van de consumenten AI om een bedrijfsaanbeveling vraagt. Bouw daarnaast een compleet Wikidata-item: naam, alternatieve namen, vestiging, oprichtingsdatum, website en sociale profielen. Dat item voedt de Knowledge Graph van Google en de entiteitsherkenning van meerdere systemen, en het is in een middag te maken. Wikipedia is pas aan de orde bij aantoonbare notabiliteit, wat onafhankelijke perscoverage vereist.

Kies twee platforms en maak die af

Neem uit de tabel hierboven de twee platforms die bij jouw branche horen en zorg daar voor een actueel profiel met reviews. Een leeg of verouderd platformprofiel kost je citaties, ook als je eigen site perfect in orde is.

Pas daarna komt citeerbare content: één pagina per kernkoopvraag, met het antwoord in de eerste zin, concrete cijfers en genoemde namen. Onderzoek naar generatieve optimalisatie laat zien dat statistieken de citatiekans met 37 procent verhogen en inline bronvermeldingen met 40 procent.

Wat we niet weten

Dit hoort in elk artikel over dit onderwerp te staan en het staat er bijna nooit in. Deze punten beperken wat je met het bovenstaande kunt.

• De sterkste Nederlandse bron is een eigen meting van een commerciële partij. De Writgo-index gaat over vijftig vaste vragen en wordt uitgevoerd door een bedrijf dat GEO-diensten verkoopt. Het is een signaal, geen representatief onderzoek naar zoekgedrag.
• De reviewcijfers zijn betaald door een reviewplatform en meten alleen Amerikaanse merken. Het Seer-onderzoek is gecommissioneerd door Trustpilot en kijkt naar Trustpilot, BBB, G2, Yelp en Capterra. Of die verhoudingen ook voor Nederland gelden, is niet aangetoond.
• Voor de Nederlandse reviewplatforms bestaat geen citatiedata. Er is geen enkele meting die laat zien dat Klantenvertellen, Kiyoh of The Feedback Company in AI-antwoorden verschijnen. Dat is een gat in de data en geen bewijs dat ze er niet toe doen. Wat wel aantoonbaar werkt zijn Google-reviews en Trustpilot.
• Twee veelgeciteerde cijfers kloppen niet. De claim dat Perplexity in 100 procent van de antwoorden reviews gebruikt en ChatGPT in 58 procent, is een verkeerde weergave: die 57,9 procent is het aandeel waarmee ChatGPT specifiek Trustpilot aanhaalt, en een cijfer van 100 procent voor Perplexity staat nergens in het rapport. En de veelgedeelde sprong “van 1 naar 75 procent” komt uit het persbericht; het rapport zelf noemt 78,5 procent voor de actieve groep.
• Bijna alles komt van commerciële meetpartijen. Writgo, Profound, OtterlyAI en Seer verkopen alle vier diensten in deze markt. Onafhankelijk of peer-reviewed onderzoek ontbreekt vrijwel geheel; de uitzondering is het onderliggende GEO-effectonderzoek van Princeton, Georgia Tech en IIT Delhi uit 2024.
• Marktaandeelcijfers zijn schattingen en gaan over de Verenigde Staten. De cijfers van First Page Sage zijn geschat op basis van maandelijks actieve gebruikers op Amerikaanse web- en mobiele platforms. Voor de Nederlandse markt bestaat geen vergelijkbare meting. Ze verschuiven bovendien snel: tussen twee edities wisselden Gemini en Claude van plaats.

Daar komt de volatiliteit nog bij. Elk getal hierboven is een momentopname met een meetperiode erbij, en de Reddit-instortingen en de verdwenen namen tussen twee Writgo-edities laten zien hoe snel dat kan verschuiven. Behandel deze cijfers als richting, niet als constante.

Veelgestelde vragen

Verantwoording

Wij hebben elk cijfer in dit artikel teruggezocht naar de oorspronkelijke publicatie. Waar het cijfer dat in de markt rondgaat afweek van wat er in het rapport staat, hebben wij het rapport aangehouden en het verschil benoemd.

• Adformatie, “AI-vindbaarheid wordt een platformspel”, Emmo de Bie, 6 juli 2026. Verslag van de Writgo AI-Citatie Index: vijftig vaste Nederlandse koopvragen over tien branches, vijf systemen.
• Writgo, onderzoek naar AI-crawlers op Nederlandse sites, meting 1 augustus 2026 over de vijfhonderd populairste .nl-domeinen, waarvan 392 publiek bereikbaar.
• Seer Interactive, “Study of 800K AI Responses” in opdracht van Trustpilot: 804.491 AI-antwoorden, 1.926 merken, acht branches, vier systemen, maart 2026. Zie ook het persbericht van 12 mei 2026.
• Profound, “AI Platform Citation Patterns”: 680 miljoen citaties, augustus 2024 tot juni 2025.
• First Page Sage, “Top Generative AI Chatbots by Market Share”, meting juli 2026, gepubliceerd 3 augustus 2026. Schatting op basis van maandelijks actieve gebruikers in de Verenigde Staten.
• BrightLocal, Local Consumer Review Survey 2026: consumentenonderzoek naar het gebruik van AI voor lokale bedrijfsaanbevelingen.

Waar in dit artikel een percentage staat, staat de meetperiode en de bron erbij. Waar een keuze is afgeleid in plaats van gemeten, staat dat er expliciet bij. Wij meten AI-zichtbaarheid langs 34 controlepunten met een methode die aansluit op de IAB-standaard van augustus 2026, en publiceren de uitkomsten inclusief de metingen die tegenvallen.